საქართველო უნიკალური სამზარეულოთი გამოირჩევა, მისი თითოეული კუთხე, ყოველი რეგიონი უძველეს რეცეპტებს, ადგილობრივი ინგრედიენტების გემოებსა და კულინარიულ ტრადიციებს ინახავს. ზოგჯერ ეს კერძები საზოგადოების დიდი ნაწილისათვის ნაკლებად ცნობილია, მაგრამ სწორედ ისინი ქმნიან ქართული ეგზოტიკური გასტრონომიის ნამდვილ საგანძურს.

ქართული გასტრონომიული და კულტურული მემკვიდრეობის ერთ-ერთი სიმბოლო - „ბორჯომი“ საუკუნეების განმავლობაში იყო და რჩება სუფრის განუყოფელ ნაწილად. სწორედ ამიტომ, „ბორჯომის“, როგორც ბრენდისათვის, კულინარიული ტრადიციების შენარჩუნება და მათი გაზიარება განსაკუთრებული პასუხისმგებლობაა – ეს არის ქართული გემოებისა და ტრადიციების ერთგვარი გაგრძელება, სადაც წარსული და თანამედროვეობა ერწყმის ერთმანეთს.

გაგაცნობთ რამდენიმე კერძს საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, რომელთა რეცეპტებმაც საუკუნეებს გაუძლო. 

 

აშვჩაპანი  

აშვჩაპანი, იგივე გადაზელილი ყველი, ტრადიციული აფხაზური კერძია, რომელმაც საუკუნეების განმავლობაში თავისი ადგილი მეგრულ სამზარეულოშიც დაიმკვიდრა. აშვჩაპანი ჰგავს ელარჯს, თუმცა მათი მომზადების ტექნიკა და შემადგენლობა განსხვავდება. მთავარი განსხვავება ისაა, რომ ელარჯი სიმინდის ფქვილით მზადდება, ხოლო აშვჩაპანი – მხოლოდ ყველისგან. კერძი აფხაზური სამზარეულოს მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია და მას ხშირად მიირთმევენ როგორც დამოუკიდებელ კერძს, ასევე სხვა საკვებთან, მაგალითად, მჭადთან ერთად. რადგანაც აშვჩაპანის მომზადების ტექნოლოგია თავისებურია და კულინარიულ ოსტატობას მოითხოვს, მისი რეცეპტი აფხაზეთში თაობიდან თაობას გადაეცემოდა. ტრადიციულად, აშვჩაპანი მზადდებოდა ახალი ყველისგან, რომელსაც ცხლად გადაზელდნენ. კერძის მომზადებისას არ გამოიყენება ზედმეტი ინგრედიენტები – მთავარი ყურადღება ექცევა ყველის ტექსტურას, გემოსა და გადაზელის ტექნიკას. 

 

თაშმიჯაბი  

კარტოფილი ქართული გასტრონომიისა და კულინარიის განუყოფელი ნაწილია. სწორედ კარტოფილია ტრადიციული სვანური კერძის, თაშმიჯაბის ერთ-ერთი მთავარი ინგრედიენტი.  

თაშმიჯაბი სვანური სამზარეულოს გამორჩეული კერძია, რომელიც კარტოფილისა და ყველის სინთეზით იქმნება. მისი ტექსტურა ელარჯს მოგვაგონებს, რის გამოც ზოგჯერ სვანურ ელარჯსაც უწოდებენ. განსაკუთრებული გემოს მისაღებად მნიშვნელოვანია ჭყინტი ყველი. ტრადიციის მიხედვით, ზოგჯერ სუფრაზე მიტანისას თეფშზე გამზადებულ თაშმიჯაბს გულს უღრმავებენ, გამდნარ კარაქს ასხამენ და ამგვარი სერვირებით უმასპინძლდებიან სტუმარს. გარდა ამისა, თაშმიჯაბს ხშირად მიირთმევენ სვანურ ხაჭაპურთან ერთადაც.  

აფხაზურა  

აფხაზურა კიდევ ერთი კერძია, რომელიც ადასტურებს, რომ აფხაზეთის კულინარიას ქართულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია.  

აფხაზურა საქონლისა და ღორის ფარშით მომზადებული კატლეტია, რომელსაც ბადექონში ახვევენ. ინგრედიენტებს შორის გვხვდება ასევე აჯიკა, მწვანილი, ნიორი, ხახვი. აფხაზურა გასცდა აფხაზეთის კულინარიულ საზღვრებს და დღეს ის არაერთი ცნობილი რესტორნის მენიუში განსხვავებული ვარიაციებით გვხვდება.  

თუთმაჯი  

მესხური სამზარეულო უნიკალური თავისებურებებით გამოირჩევა. ეს წლების განმავლობაში რეგიონში დამკვიდრებულმა ტრადიციებმა და სხვადასხვა კულტურულმა ფენომენმა ჩამოაყალიბა. სწორედ ამ ეგზოტიკური კულინარიის ნიმუშია თუთმაჯიც – ტრადიციული მესხური კერძი.

თუთმაჯი არის ნოყიერი წვნიანი, რომელიც ცომის პატარა ნაჭრებით მზადდება. სხვადასხვა რეცეპტის მიხედვით, წვნიანს უმატებენ დოს ან მაწონს. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი კერძები გვხვდება შუა აღმოსავლურ კულინარიაშიც, მაგალითად, ძველ სპარსულ სამზარეულოში.  

 

თუშყაფათი  

თუშყაფათი ტრადიციული თუშური კერძია, რომელიც შემწვარი ხბოს ხორცისგან მზადდება. ეს კერძი განსაკუთრებულად არომატული სოუსით გამოირჩევა. მწვანე ტყემალში შეზავებული ტარხუნის სოუსი თუშყაფათს უნიკალურ გემოს ანიჭებს. გადმოცემის მიხედვით, თუშყაფათს თუშები ტრადიციულ სუფრებზე ხშირად მიირთმევდნენ, მაგალითად, ძმადნაფიცობის რიტუალისადმი მიძღვნილ საზეიმო ვახშამზე.  

აღსანიშნავია, რომ კერძი ქართულ სამზარეულოში თავის უნიკალურ ადგილს დღემდე ინარჩუნებს  – თუშყაფათის მრავალფეროვანი ვარიაცია არაერთი  რესტორნის მენიუში შეგვხვდება.  

ქართული სამზარეულო ცოცხალი მემკვიდრეობაა, რომელიც არა მხოლოდ ძველ რეცეპტებს, არამედ ტრადიციებსა და ჩვენი წინაპრების ცხოვრების წეს-ჩვეულებებსაც ინახავს. რეგიონული კერძების აღმოჩენა და მათი ისტორიის გაზიარება კი ის პროცესია, რომელიც ამდიდრებს არა მხოლოდ კულინარიულ კულტურას, არამედ ქართული იდენტობის არსს საინტერესო კონტექსტით წარმოაჩენს.